Een patellofemorale prothese is een gedeeltelijke knieprothese die alleen het gewricht tussen uw knieschijf (patella) en dijbeen (femur) vervangt. Deze ingreep is geschikt voor patiënten met geïsoleerde artrose van het knieschijfgewricht, waarbij de rest van de knie gezond is.
Wat is een patellofemorale prothese?
Het kniegewricht bestaat uit drie compartimenten:
- Mediaal compartiment – binnenzijde van de knie (dijbeen-scheenbeen)
- Lateraal compartiment – buitenzijde van de knie (dijbeen-scheenbeen)
- Patellofemoraal compartiment – tussen knieschijf en dijbeen
Bij sommige patiënten is alleen het patellofemorale compartiment aangetast door artrose. In dat geval kan een patellofemorale prothese uitkomst bieden: een prothese die uitsluitend dit compartiment vervangt, terwijl de gezonde delen van de knie behouden blijven.
Verschil met andere knieprotheses
| Type | Wat wordt vervangen | Indicatie |
|---|---|---|
| Patellofemorale prothese | Alleen knieschijfgewricht | Geïsoleerde patellofemorale artrose |
| Partiële prothese | Één zijde (mediaal of lateraal) | Geïsoleerde mediale/laterale artrose |
| Totale knieprothese | Alle drie compartimenten | Uitgebreide artrose |
Voor wie is deze ingreep geschikt?
Indicaties (wanneer wel)
- Geïsoleerde patellofemorale artrose
- Pijn vooraan de knie (anterieure kniepijn)
- Pijn bij traplopen (vooral afdalen)
- Pijn bij opstaan uit een stoel
- Pijn bij hurken of knielen
- Lang zitten met gebogen knie ("bioscoopteken")
- Gefaald conservatief beleid
- Gezonde mediale en laterale compartimenten
Contra-indicaties (wanneer niet)
- Artrose in meerdere compartimenten
- Ernstige standsafwijkingen (varus/valgus > 5°)
- Inflammatoire artritis (reumatoïde artritis)
- Instabiliteit van de knieschijf
- Onvoldoende botvoorraad
De ingreep
Operatietechniek
De ingreep wordt uitgevoerd via een anterieure benadering (snede aan de voorzijde van de knie):
- Toegang tot het gewricht – Incisie van ongeveer 8-10 cm aan de voorzijde van de knie
- Voorbereiding van het dijbeen – Het beschadigde kraakbeen wordt verwijderd, een anatomisch gevormde metalen component wordt geplaatst
- Behandeling van de knieschijf – Indien nodig: resurfacing met een polyethyleen knop
- Fixatie – De componenten worden gefixeerd met botcement
Duur en opname
- Operatieduur: 45-60 minuten
- Anesthesie: Bij voorkeur rachi-anesthesie (prik in de rug), tenzij medische contra-indicatie; steeds aangevuld met een echogeleide zenuwblokkade halverwege de dij
- Ziekenhuisopname: Dagopname of 1-2 nachten (Jan Palfijn Gent)
Na de operatie
Het herstel na een patellofemorale prothese verloopt sneller dan bij een totale knieprothese. Voor gedetailleerde informatie over het revalidatieprotocol, oefeningen en terugkeer naar activiteiten, zie onze revalidatiepagina.
Resultaten
- Pijnvermindering: 85-90% van de patiënten ervaart goede tot uitstekende pijnverlichting
- Tevredenheid: 80-90% is tevreden met het resultaat
- Functie: Verbetering bij traplopen, hurken en langdurig zitten
- Levensduur: 10-15 jaar overleving van de prothese bij correct geselecteerde patiënten
Voordelen ten opzichte van totale knieprothese
- Kleinere ingreep, minder weefselbeschadiging
- Behoud van gezonde gewrichtsdelen
- Sneller herstel
- Natuurlijker gevoel (eigen kruisbanden blijven intact)
- Mogelijkheid tot conversie naar totale prothese indien nodig