Een gezwollen knie duidt op vochtophoping in het gewricht. Dit kan het gevolg zijn van slijtage (artrose), een letsel, of een ontsteking. De snelheid waarmee de zwelling ontstaat, geeft belangrijke informatie over de oorzaak.
Hoe snel is de zwelling ontstaan?
Acute zwelling (binnen uren)
Kenmerken: Knie zwelt snel op na een trauma of activiteit. Vaak binnen 2-4 uur maximaal gezwollen. Gespannen, volle knie. Vaak bloed in het gewricht.
| Oorzaak | Aanwijzingen |
|---|---|
| Kruisbandletsel | Knap gevoeld, instabiliteit |
| Meniscusscheur | Draaitrauma, blokkage |
| Patellaluxatie | Knieschijf uit de kom |
| Fractuur | Direct trauma, ernstige pijn (bloederig vocht met vetogen) |
Acute zwelling na trauma vereist medische evaluatie
Geleidelijke zwelling (dagen tot weken)
Kenmerken: Zwelling bouwt langzaam op. Vaak wisselend (soms meer, soms minder). Helder vocht in het gewricht.
| Oorzaak | Aanwijzingen |
|---|---|
| Artrose | Startstijfheid, mechanische pijn, 50+ |
| Meniscusletsel (degeneratief) | Geen duidelijk trauma, mechanische klachten |
| Reumatoïde artritis | Meerdere gewrichten, ochtendstijfheid |
| Jicht of pseudojicht (chondrocalcinosis) | Plots begin, pijnlijk, heet, soms rood. Troebel vocht bij punctie (witte bloedcellen) |
Is de zwelling warm en rood?
Warmte en roodheid aanwezig?
Dit kan wijzen op:
- Infectie (septische artritis) – Koorts, algemeen ziek, zeer pijnlijk. SPOEDGEVAL – direct contact opnemen!
- Jicht of pseudojicht (chondrocalcinosis) – Plots begin, pijnlijk, heet, soms rood. Troebel vocht bij punctie (witte bloedcellen)
- Actieve ontsteking (synovitis) – Bij reumatoïde artritis, ochtendstijfheid > 30 min
Bakerkyste (Kniekuilkyste): zwelling achter de knie
Een Bakerkyste is een met vocht gevulde zwelling achter de knie, in de knieholte.
Kenmerken: Bobbel achter de knie, gespannen gevoel bij strekken, kan groot worden (tennisbal).
Bij barsten van de kyste: Vocht loopt in de kuit met pijn en zwelling. Dit kan een trombose nabootsen – laat dit uitsluiten!
Oorzaak: Vrijwel altijd secundair aan pathologie IN de knie (artrose, meniscus).
Behandeling: Behandel de onderliggende oorzaak, niet de kyste zelf.
Wat kunt u zelf doen?
RICE-protocol bij acute zwelling
- Rust – Ontlast het gewricht
- Ijs – Koel 15-20 min, 4-6x per dag
- Compressie – Elastisch verband (niet te strak)
- Elevatie – Been omhoog
Wanneer naar de dokter?
Direct (dezelfde dag)
- Zwelling na ernstig trauma
- Koorts bij gezwollen knie
- Niet kunnen steunen op het been
- Rode, hete knie
Binnen 1-2 weken
- Aanhoudende zwelling zonder verbetering
- Terugkerende zwelling
- Begeleidende pijn of mechanische klachten