Een MPFL-reconstructie is de standaardoperatie voor patiënten met recidiverende knieschijfluxaties. Het mediale patellofemorale ligament (MPFL) wordt gereconstrueerd met een peestransplantaat om de knieschijf te stabiliseren. Succespercentages liggen tussen 85-95%.
Wat is het MPFL?
Het mediale patellofemorale ligament (MPFL) is de belangrijkste zachte-weefsel stabilisator van de knieschijf. Het verbindt de binnenkant van de knieschijf met het dijbeen en voorkomt dat de knieschijf naar buiten (lateraal) verschuift.
Bij een knieschijfluxatie scheurt het MPFL in 85% van de gevallen. Zonder functioneel MPFL blijft de knieschijf instabiel, wat leidt tot herhaalde luxaties.
Gerelateerd: Lees meer over patellofemorale instabiliteit voor informatie over oorzaken, diagnose en alle behandelopties.
Wanneer is een MPFL-reconstructie aangewezen?
Een MPFL-reconstructie wordt overwogen wanneer:
- Recidiverende luxaties (≥2x): Na meerdere luxaties is operatie vrijwel altijd geïndiceerd
- Eerste luxatie met grote risicofactoren: Trochleadysplasie, patella alta, verhoogde TT-TG afstand
- Eerste luxatie met osteochondraal fragment: Botfragment dat moet worden gefixeerd
- Blijvende instabiliteit na conservatieve behandeling
- Sporters die snel terug willen: Vooral bij draai- en contactsporten
ESSKA 2024 Aanbeveling
Volgens de ESSKA consensus (2024) heeft MPFL-reconstructie de voorkeur boven reparatie van de band. Reconstructie geeft betere resultaten op lange termijn.
Bron: ESSKA 2024 Consensus Statement
Pre-operatieve revalidatie
Net als bij kruisbandletsels opereert Dr. Van den Broecke niet onmiddellijk na een acute luxatie. Eerst moet de knie "rustig" worden.
Criteria voor operatie
- Volledig bewegingsbereik: Knie moet volledig kunnen strekken (0°) en minstens 120° kunnen buigen
- Zwelling onder controle: Grotendeels verdwenen
- Quadriceps activatie: Spier moet weer aanspannen
- Knie "rustig": Geen actieve ontsteking
"Als de knie niet volledig kan strekken, wachten we."
Waarom wachten? Opereren op een ontstoken knie verhoogt het risico op artrofibrose (verstijving door littekenvorming). Dit geldt voor alle knie-reconstructies.
De operatie
Operatietechniek
De MPFL-reconstructie wordt uitgevoerd via kleine incisies (minimaal invasief):
- Artroscopie: Eerst wordt de knie artroscopisch geïnspecteerd om kraakbeenschade en andere letsels te beoordelen
- Graft oogsten: Een pees wordt geoogst (meestal gracilis of semitendinosus)
- Tunnels maken: Botkanalen worden gemaakt in de patella en het dijbeen
- Graft plaatsen: De peestransplantaat wordt op de anatomische positie van het MPFL geplaatst
- Fixatie: De graft wordt gefixeerd met ankers, schroeven of andere fixatiematerialen
Graft opties
Autograft (eigen pees): Gracilis of semitendinosuspees van dezelfde knie. Voordeel: geen afstotingsreactie. Dit is de meest gebruikte optie.
Allograft (donorpees): Bij revisie-operaties of wanneer eigen pezen niet beschikbaar zijn.
Anatomische plaatsing
De femorale insertie (aanhechting op het dijbeen) is cruciaal voor het succes van de operatie. Dr. Van den Broecke plaatst de graft op de anatomische "footprint" van het MPFL, wat zorgt voor:
- Correcte spanning gedurende het hele bewegingsbereik
- Minimaal risico op te strakke reconstructie
- Beste lange-termijn resultaten
Osteochondrale letsels
ESSKA 2024 Richtlijn
Osteochondrale letsels ≥1 cm² in het patellofemorale contactgebied moeten worden behandeld. Dit kan door:
- Fragmentfixatie (terugplaatsen en fixeren van het botfragment)
- Kraakbeenhersteltechnieken
Bron: ESSKA 2024 Consensus Statement
Combinatieprocedures
Bij anatomische afwijkingen wordt MPFL-reconstructie vaak gecombineerd met andere ingrepen ("menu à la carte" benadering):
MPFL + TTO (Tibial Tubercle Osteotomy)
Bij verhoogde TT-TG afstand (>20mm). Het tibiale tuberculum wordt naar mediaal verplaatst om de trekrichting van de patellapees te corrigeren. Dit is de meest voorkomende combinatieprocedure.
Bij kinderen en adolescenten
Open groeischijven
Bij skeletaal onvolwassen patiënten moet rekening worden gehouden met de groeischijven:
- MPFL-reconstructie: Kan veilig worden uitgevoerd met aangepaste techniek
- Botprocedures (TTO): Worden uitgesteld tot de groei voltooid is
- Prioriteit: Bescherming van het kraakbeen om artrose te voorkomen
Na de operatie
Direct postoperatief
- Dagopname: U gaat dezelfde dag naar huis
- Brace: Kniebrace in extensie (gestrekt) eerste weken
- Krukken: Gedeeltelijke belasting met krukken
- Pijnstilling: Medicatie wordt meegegeven
- Koelen: Regelmatig ijs op de knie
Revalidatie
Het revalidatietraject duurt 4-6 maanden en is opgebouwd in fasen. De kinesitherapie start binnen de eerste dagen na de operatie.
→ Lees het volledige revalidatieprotocol na MPFL-reconstructie
Resultaten
Factoren die het resultaat beïnvloeden:
- Correcte anatomische plaatsing van de graft
- Behandeling van bijkomende anatomische afwijkingen
- Kwaliteit van de revalidatie
- Naleving van de terugkeercriteria
Veelgestelde vragen
Samenvatting
- Indicatie: Recidiverende luxaties of eerste luxatie met risicofactoren
- Techniek: Reconstructie met peestransplantaat (gracilis/semitendinosus)
- Succes: 85-95%
- Herstel: 4-6 maanden tot return-to-sport
- Combinatie: Vaak met TTO bij verhoogde TT-TG afstand